जीना हे लोकशाही सरकारचे मारेकरी !

पाकिस्तानमध्ये लोकशाही का टिकत नाही ? तेथे थोड्या थोड्या कालावधीने लष्करी हुकुमशहा का येतात ?
या सर्व बाबींची पडताळणी करण्यासाठी आपण जेंव्हा जीनांच्या कारवायांवर दृष्टीक्षेप टाकतो तेंव्हा जाणवते कि दोष पाकिस्तानच्या संस्थापकामधेच आहे.
आज ज्या पाकिस्तानला आपण पाहत आहोत तो फक्त हिंदुस्तानला तोडूनच बनवलेला नसून खुद्द पाकिस्तानच्या ज्या भागात निवडून आलेली सरकारे होती त्यानाही जीनांनी बरखास्त केले होते.
कैबिनेट मिशन ज्यावेळी हिंदुस्तानमध्ये येणार होते त्यावेळी ज्या प्रदेशात ज्या पक्षाची सत्ता असेल स्वातंत्र्यानंतर त्याच पक्षाकडे ते सत्ता देणार होते.
जीना फक्त मुस्लीम लीगची सत्ता आणू इच्छित होते त्यामुळे त्यांनी एक एक करून आपल्या मिळणाऱ्या भागातील ज्या पक्षाची सत्ता आहे ती एका झटक्यात समाप्त केली होती.
स्वतंत्र होण्यापूर्वी पाकिस्तानमध्ये केवळ सिंध आणि बंगाल प्रांतात लीगची सत्ता होती.

Image via Wikipedia

पंजाबमध्ये युनीयनिस्ट पार्टीचे आणि फ्रांटियरमध्ये कॉंग्रेस सरकार होते.बलुचिस्थानमध्ये २७ मार्च १९४७ रोजी जीनांनी भूदल आणि वायुदल पाठवून क्वेटावर ताबा मिळवला होता.बलुचींचे बंड पाक सैन्यांनी मोडून काढले होते.
पंजाबमध्ये हि मुस्लीम लीगचे सरकार यावे यासाठी आणि पंजाबचे तत्कालीन पंतप्रधान खिजर हयात खान हटवण्यासाठी जीना आणि त्यांच्या समर्थकांनी हयात खान यांच्या विरुद्ध तीव्र आंदोलन केले होते.
शेवटी खान यांनी राजीनामा दिला होता.
यावरून जीना यांनी जनतेने निवडून दिलेली सरकारे कशी बरखास्त करून लावली दिसून येते.
सीमावर्ती भागात हि अशाचप्रकारे सरकारे उलथून लावण्यात आली होती.त्यावेळी तेथे कॉंग्रेसचे सरकार होते.
खान अब्दुल गफार खान (गांधींचे कट्टर अनुयायी ) यांचे बंधू फ्रांटियरचे पंतप्रधान होते आणि आपले विलीनीकरण लीगमध्ये ह्वावे असे त्यांना वाटत नव्हते.
त्यावेळी सरहद्द गांधी (खान अब्दुल गफार खान) गांधीना म्हणाले होते ' महात्माजी,आम्ही जन्मभर आपल्यासोबत राहिलो आता का आम्हाला लांडग्या समोर टाकत आहात ? हिंदुस्तांमध्ये फ्रांटियरचे विलीनीकरण होत नसेल तर आम्ही आझाद पख्तुनिस्तान करू पण जीना बरोबर जाणार नाही' परंतु गांधीजीनी काही सहकार्य केले नाही.शेवटी फ्रांटियरवर लीगने घाला घातला.
त्यावेळी कॉंग्रेसचे अस मत होते कि हजारो मैल दूर असलेला एखादा भाग हिंदुस्तानचा भाग कसा होऊ शकतो.
सिंध मधेही अशीच परिस्थिती होती तेथील पंतप्रधान अल्लाबक्ष पाक मध्ये जाण्यास तयार नव्हते त्यांना वेगळा सिंधू देश हवा होता.परंतु नेहरू यांनी आझाद यांच्या एक सदस्यीय आयोगाची स्थापना केली. आणि त्यांनी नेहृच्या इशाऱ्यावर केवळ एका पानाचा अहवाल सदर केला.'सिंध जनता सिंधू देश बनवू इच्छित नाही.' नंतर जीनांनी अल्लाबक्ष यांची हत्त्या करवली.
या घटनांवरून असे दिसून येते कि जीना किती हुकुमशहा होते आणि लोकशाहीचे मारेकरी होते.हे त्यांना लोकशाहिवादी म्हणवणाऱ्या नेत्यांनी लक्षात घ्यावे.
आजची पाकिस्तानची परिस्थिती जरी पाहिली तरी असे दिसून येते कि तेथे लोकशाही अशी रुजलीच नाही.
थोड्याफार फरकाने तेथे लष्करशाही येत गेली आहे.
तालिबानी संकट त्यांच्या डोक्यावर सारखे गोंगावत आहे जे त्यांनीच तयार केले आहे
अल् कायदा,लष्कर-ए-तोयबा,जैश-ए-मोहंमद आदी अतिरेकी संघटनांच्या कारवाया अधिकाधिक धाडसी होऊ लागल्या आहेत.
तालिबान्यांचे युद्ध आणि पाकिस्तानात उद्भवलेली राजकीय आणीबाणी यामुळे पाकिस्तानची स्थिती आज खूप दयनीय झाली आहे.
पण दोष पाकिस्तानच्या संस्थापकामधेच आहे त्याला कोण काय करणार.
(वरील लेखातील काही मुद्दे मुज्जफ़र हुसेन यांच्या लेखातील आहेत )
जय हिंद
जय महाराष्ट्र

जिना - फाळणीचे प्यादे आणि वजीरही

हिंदू - मुस्लीम दोन धार्मिक समूह नसून ती वेगवेगळी सांस्कृतिक राष्ट्रे आहेत आणि ती नाईलाजाने एकत्र राहत आहे हे ब्रिटीशांनी जाणले होते आणि या दोघांचे एकत्रीकरण त्यांच्या सत्तेला धोकादायक ठरू शकते म्हणून त्यांनी धर्माच्या आधारावर द्विराष्ट्र सिद्धांत मांडण्यास सुरवात केली होती.
१९०५ चा बंगाल फाळणीचा प्रयोग हा त्याचाच भाग होता आणि पाकिस्तान निर्मितीची बीजे त्यावेळीच पेरली गेली होती आणि त्यानंतर १९०६ साली 'मुस्लीम लीग' ची स्थापना होऊन त्याचा पाया रचला गेला होता.
देशाच्या फाळणीला फक्त ब्रिटीश जबाबदार नसून त्याकाळच्या राजकीय नेत्यांची सत्तेची महत्वकांक्षा हि जबाबदार होत्या.
हिंदुस्तानला तोडणारे जरी ब्रिटीश असले तरी त्या प्रक्रियेचे दलाल केवळ आणि केवळ लीगी मुस्लीम आणि त्यांचे नेते जीना होते.
खिलाफत चळवळीनंतर ज्या घटना घडल्या आणि १९३४ साली लंडनच्या रिट्झ हॉटेलमध्ये मुस्लीम नबाब आणि सामंतांची जी बैठक झाली त्यात पाकिस्तानचे नाव समोर आले.तेथे जीना हि उपस्थित होते.त्या

Image by Asif . Ali via Flickr

नंतरच्या परिस्थितीला कोण जबाबदार होते ?
याचा जर कोणी प्रामाणिक विचार केला तर ते जीना यांनाच दोषी मानतील.
१९३५ पर्यंत जीना स्वताच धार्मिक तत्वावर द्विराष्ट्र संकल्पनेची थट्टा करत होते.जीना कधीही इस्लामप्रेमी आध्यात्मिक मुसलमान नव्हते त्यांच्यावर पाश्चिमात्य संस्कृतीचा पगडा जास्त होता त्यांनी धार्मिक शिक्षण घेतले नाही धार्मिक रीतीरिवाज पाळले नाहीत.ते दारू पीत डुकराचे मांस हि खात असत.धर्माला राजकारणापासून वेगळे ठेवले पाहिजे असे त्यांचे विचार होते.
१९३५ पर्यंत जीना स्वताला प्रथम देशाचे नागरिक आणि नंतर मुस्लीम समजत होते.मग त्यांच्यात अचानक असा बदल का झाला कि त्यांनी मुस्लीम लीगचे नेतृत्व स्वीकारून द्विराष्ट्र सिद्धांताचा घोष लावला.आणि 'पाकिस्तान' चे निर्माते झाले.
अहमपणा हा जीनाचा मूळ स्वभाव होता आणि ते १९३६ पासून कट्टर मुस्लिमांचे नेतृत्व स्वीकारून जोरात फाळणीच्या कामाला लागले.
१९४० साली त्यांनी पाकिस्तान निर्मितीसाठी हिंसक पाऊले उचलली.१९३६ ते १९४७ या काळात जीना हेच मुस्लीम लीगच्या केंद्रस्थानी होते आणि तेच पाकिस्तानचे जनक होते.
ब्रिटीश सरकारने जिनांना हिंदुस्तान फाळणीची 'सुपारी' दिली असे म्हंटले तरी चालेल.जीनांनी तत्कालीन ब्रिटीश सत्ताधार्यांची इच्छा पुरी केली होती.
सुपारी घेऊनच जीनांनी फाळणी केली असे म्हणायचे कारण कि तसे दस्ताऐवज ब्रिटीश लायब्ररीत आजही पाहण्यास मिळतात.
एखाद्या देशाला स्वतंत्र करायचे असेल तर जाता जाता त्याचे विभाजन करायचे हि ब्रिटीशांची जुनी पद्धत होती.
अमेरिकेला स्वातंत्र्य देताना केंनेडाची निर्मिती त्यांना लाभदायक ठरली यानंतर ज्या ज्या ठिकाणी ते गेले तेथे त्यांनी विभाजनाचा फोरमुला वापरला.
अरब प्राय्द्विपाचे अनेक तुकडे केले हिंदुस्तानचे विभाजन करणे त्यांच्यासाठी सोपेच होते.
हिंदुस्तान विभाजनाचे काम एक उच्चशिक्षित,इंग्रजी भाषेचा जाणकार आणि आधुनिक विचारसरणीचा हा माणूस( जीना ) करू शकतो हे ब्रिटीशानी हेरले होते.त्यासाठी त्यांना भरपूर आर्थिक पाठबळ हि दिले होते.
ब्रिटीश लायब्ररीतील हे दस्तऐवज ६० वर्षानंतर जनतेसाठी खुले करण्यात आले आहेत.त्यात हि धक्कादायक माहिती समोर आली आहे.
हिंदुस्तानच्या फाळणीसाठी जीना यांना १९३५ पासून दरवर्षी ३० लाख रुपये गुप्तपणे देत होते!
या रकमेचे मूल्यमापन आजच्या पैस्यात केले तर ती रक्कम ९० कोटी रुपये होते!
१२ वर्षात जीनांनी ब्रिटीशांकडून किती रुपये उखाळले असतील याचा हिशोब न केलेलाच बरा.
यामुळेच १९३५ नंतर जीना यांचा गांधी आणि ब्रिटीश यांच्याकडे पाहण्याचा दृष्टीकोन बदलला गेला असावा.
काही लोक जिनांना पंतप्रधान पदात रस नव्हता असे सांगण्याचा पर्यंत करतात असे होते तर जिनांना पदाची लालसा नव्हती तर पाकिस्तान निर्मिती नंतर स्वताच गव्हर्नर जनरल का बनले ?
कि पाकिस्तान मध्ये त्यासाठी कोणीही लायक नाही असे जीना समजत होते ?
पाकिस्तानची निर्मिती कोणी केली,याचे उत्तर जीना 'मी आणि माझ्या टाईपरायटरने!' असे द्यायचे.
जीना हे ब्रिटीशानच्या कुटील नीतीतून उत्पन्न झालेले एक पात्र आहे आणि पाकिस्तान हे त्यांच्या कुटील नीतीचे यश आहे.
जय हिंद
जय महाराष्ट्र

भारतीय अभियांत्रिकीचे जनक

डॉ. मोक्षगुंडम विश्वेश्वरय्या यांचा जन्म कर्नाटकातील कोलार जिल्ह्यातील चीक्कबल्लापूर तालुक्यातील मुद्देनहल्ली या गावी १५ सप्टेंबर १७८६१ रोजी झाला. त्यांच्या वडलांचे नाव श्रीनिवास शास्त्री व आईचे नाव वेंकचम्मा होते.

डॉ.विश्वेश्वरय्या १८८१ साली बी.ए. उच्च श्रेणीत उत्तीर्ण झाले.पुण्याच्या सायन्स कॉलेजमधून १८८३ मध्ये पदवी परीक्षा ते प्रथम श्रेणीत उत्तीर्ण झाले.त्यानंतर ते मुंबईच्या सार्वजनिक बांधकाम विभागात सहायक अभियंता या पदावर रुजू झाले.

१९८३ साली सिंध प्रांतातील सक्कर या शहराला सिंधू नदीपासून पाणी पुरवण्यासाठी त्यांनी प्रसिद्ध 'सक्कर' बंधाऱ्याची योजना केली.१८९९ मध्ये शेतकऱ्यांसाठी ब्लॉक सिस्टीम शोधून काढली तसेच धरणातील वाया जाणारे पाणी थांबवण्यासाठी स्वयंचलित स्लुईस दरवाजाची रचना केली.
हैद्राबाद येथील 'मुसा' आणि 'ईसा' या नद्यांवर धरण बांधले.तसेच नदीच्या काठावर बाग बनवून पुरापासून शहराचे संवरक्षण केले.
म्हैसूरच्या राज्यांनी त्यांना संस्थांचे मुख्य अभियंता आणि नंतर दिवाण म्हणून नेमले होते.१९९२ साली डॉ.विश्वेश्वरय्या यांनी कावेरी नदीवर कृष्णराजसागर धरणाची योजना आखली.

Image via Wikipedia

डॉ.विश्वेश्वरय्या यांनी लोकांचे अज्ञान,दारिद्र्य नष्ट ह्वावे यासाठी लढा उभारला आणि यातूनच म्हैसूर विद्यापीठाची निर्मिती झाली.
म्हैसूरमधील The Sandal oil Factory , The Metals Factory,The soap Factory,The crome tyning factory,Bhdravati Aryans and Steel Works हे सारे उद्योग त्यांच्या मेहनतीचे फलित आहेत.
त्यांच्या या कार्याने प्रेरित होऊनच टाटा यांनी टाटा इस्पातच्या सल्लागारपदी नेमणूक केली होती या पदावर त्यांनी १९२७ ते १९५५ पर्यंत काम केले.
बंगलोरमधील दि हिंदुस्तान एअरक्राफ्ट फेक्टरी आणि मुंबईची प्रीमियर हे त्यांच्या कामाचे मूर्त स्वरूप आहे.

देशात अर्थव्यवस्था नियोजन असावे,यावर काम करणारे डॉ.विश्वेश्वरय्या पहिलेच अभियंता होते.त्यांनी या विषयावर 'प्लांड इकोनोमी फॉर इंडिया' हे पुस्तक लिहिले आहे.
व्यापार आणि उद्योगधंदे वाढीसाठी त्यांनी 'बँक ऑफ म्हैसूर' ची स्थापना केली.

डॉ.विश्वेश्वरय्या यांना अनेक विद्यापीठांच्या डी.लिट उपाधी मिळाल्या होत्या.
ब्रिटीश सरकारने त्यांना 'सर' उपाधीने गौरीवलेले तसेच १९५५ साली देशाचे प्रथम राष्ट्रपती डॉ.राजेन्द्रप्रसाद यांनी 'भारतरत्न' उपाधीने सन्मानित केले होते.तसेच त्यांच्या सन्मानार्थ एका टपाल तिकिटाचे प्रकाशन हि करण्यात आले आहे.

देशात तंत्रज्ञानाचा पाया घातल्यामुळेच त्यांचा जन्मदिन १५ सप्टेंबर हा 'अभियंता दिन' म्हणून साजरा केला जातो.

दसरा एक सुदिन

भारतीय प्रत्येक सणाला सामाजिक,सांस्कृतिक महत्व आहे त्याला दसरा हि अपवाद नाही.दुर्जनांवर सज्जनांनी मिळवलेल्या विजयाच स्मरण म्हणून दसरा साजरा केला जातो.
मराठ्यांनी दसर्याच्या मुहर्तावरच राज्याच्या सीमा ओलांडून देशाच्या विविध भागावर आपले निशाण फडकावले होते त्यामुळे महाराष्ट्राच्या दृष्टीने दसर्याचे विशेस महत्व आहे.

साडेतीन मुहर्तापैकी एक दसरा हा एक महत्वाचा मुहर्त आहे.नवरात्रीचे ९ दिवस देवीचा जागर केल्यानंतर विजयादशमी अर्थात दसरा साजरा केला जातो. याच दिवशी मोठ्याप्रमाणात लोक आपल्या नवीन कामाचा शुभारंभ जादाकरून करतात.

प्रभू रामचंद्रांनी रावणावर विजय मिळवण्यासाठी देवीची पूजा केली होती.रावणाचा वध के

Image via Wikipedia

ल्यावर त्याच्या आनंदप्रीत्यर्थ विजयादशमी वा दसरा साजरा केला जातो.त्यामुळेच हा सण दुर्जनांवर सज्जनांनी मिळवलेला विजय याचे प्रतिक आहे.
महिषासुर्मादिनीने महिषासुराचा वध केला याचे प्रतिक म्हणून हि हा सण साजरा केला जातो.

कोणत्याही सणाप्रमाणे यावेळी हि समाजातील वेगवेगळे घटक एकत्र येतात त्यामुळे विचारांची आदानप्रदान होते.प्रत्येकाच्या सुख दुखात सहभागी होण्याचे संस्कार यातून घडतात.समाज हि एक मोठी ताकत असून ती कोणत्याही एका व्यक्तीपेक्षा फार मोठी आहे हे यानिम्मित्त प्रत्येकाच्या मनावर ठसते.
'पवित्र सुदिन उत्तम दसरा' असा अभंग संत तुकाराम महाराजांनी लिहिला आहे.

अशा या दसऱ्याच्या सर्वाना मनपूर्वक शुभेच्छ्या.
या निमित्ताने समाजातील दृष्ट प्रवृतींवर चांगल्या वृतींचा विजय होवो हीच आई जगदंब चरणी प्रार्थना.

दसऱ्यानिम्मित पुन्हा सर्वाना लक्ष लक्ष शुभेच्छा ...सोने घ्या सोन्यासारखे रहा.

तरुण पिढी देशाला नवसंजवनी देईल?

भारतीय संविधानाची स्थापना होण्यापूर्वी म्हणजे १९५१ पूर्वी परिस्थिती वेगळी होती त्यावेळी एकसंध भारत निर्माण करणे हेच एकमेव ध्येय होते. संविधानात 'फेडरेशन ऑफ स्टेट' असा शब्द नसून 'युनियन ऑफ स्टेट' असा शब्द वापरण्यात आला आहे.
अमेरिकेमध्ये त्या प्रांताचे आणि राष्ट्राचे असे दुहेरी नागरिकत्व मिळते.आपण असे दुहेरी नागरिकत्व मान्य केले नाही.
आपल्या देशात एखादी व्यक्ती कोठेही राहत असलीतरी ती त्या प्रांताची नह्वे तर देशाची नागरिक असते.
स्वातंत्र्यानंतर भारताने काही प्रमाणत प्रगती जरी केली असलीतरी चित्र फार आशादायी वाटत नाही

ज्यांनी स्वतातंत्र संग्रामात भाग घेतला त्यांनी स्वराज्याचे एक स्वप्न पहिले होते.

Image by Per Ola Wiberg (Powi) via Flickr

आपल्या स्वराज्यात वस्तू गरजवंताला मिळतील, जो विकत घेऊ शकतो फक्त त्यालाच मिळणार नाहीत असे त्यांना वाटत होते
पण आज रोग्याला औषधे मिळेलच याची खात्री नाही पण रोग नसला तरी ते पैसेवाल्याला विकत घेता येते.

समाज गरजांवर आधारित राहील असे वाटत होते लालसेवर नाही

विकास आणि आधुनिकतेमुळे गरजा वाढतील, पण त्या कितीही वाढल्या तरी त्याला अंत आहे मर्यादा आहे .भोग लालसेला तर मर्यादाच नाही ती अमर्याद आहे.

संस्कृती २ प्रकारची राहील असे वाटले होते.एक त्यागावर आधारित आणि दुसरी भोगावर आधारित.
पण चंगळवाद आणि भोग लालसा यांनी संस्कृतीच संपवून टाकली आहे

आता भारतीयत्व म्हणजे काय आणि भारतीय संस्कृती कशाला म्हणतात हे ठरवणे हि कठीण झाले आहे.अशा भारताचे स्वप्न स्वतान्त्रासैनिकांनी नक्कीच पहिले नव्हते.

त्यांना वाटले होते सत्ताधार्यांपेक्षा समाजसेवकाची प्रतिष्ठा अधिक राहील असे वाटत होते पण सत्ताकांक्षेने सगळे भ्रम फुटले आहेत
आसाम, काश्मीर,अरुणाचल तुटतो आहे त्याचे तुकडे पडत आहेत अखंडता नेस्तनाबूत होत आहे
खंडित मूर्तीची पूजा करता येत नाही हे हि आपण 'भारतमाता' म्हणताना विसरत आहोत

परंतु निराश होउन कसे चालेल बदल तर करावाच लागेल
या देशात आता फक्त युवाच बदल घडवू शकतात म्हणून या युवाशक्तीवरच आता विश्वास उरला आहे

२ पिढ्यामधील अंतर म्हणजे काय हे सांगताना युनेस्कोच्या संचालकांनी म्हंटले होते ,'आजच्या प्रस्थापित जेष्ठ मंडीळीची अन्याय आणि भ्रष्टतेशी समझोते करून जगण्याची आणि ते सहन करण्याची क्षमता एकीकडे तर नवीन पिढी जी अन्याय आणि भ्रष्टाचार सहन न करता त्याविरुद्ध आवाज उठवू इच्छिते त्यांची अन्याय आणि भ्रष्टाचार सहन न करण्याची क्षमता दुसरीकडे या २ क्षम्तांमधील अंतर म्हणजे पिढ्यांमधील अंतर '

नवीन पिढी देशाला नव संजवनी देयील असे मला वाटते .

पर्जन्यरोपण एक खरी गरज

नैऋत्य आणि ईशान्य मौसमी वारे दरवर्षी ११ हजार अब्ज घनमीटर आद्रता निर्माण करतात त्यापैकी २४०० अब्ज घनमीटरचे पावसात रुपांतर होते.
म्हणजे फक्त २२ % ढगांचा उपयोग पाऊस पडण्यासाठी होतो बाकी ७८ % ढग हे पाऊस न पाडता नसता गडगडात करून निघून जातात.
आद्रतायुक्त ढग आपल्या डोक्यावर आले कि कुशलतेने आणि योग्य उपकरणांचा वापर करून जगातील ४५ पेक्षा जास्त देश आपल्या भूमीवर पाऊस पाडून घेतात आणि दुष्काळाच्या संकटापासून आपले सवरक्षण आज करतात
या देशामध्ये अमेरिका ,रशिया ,चीन ,इंडोनेशिया ,जपान ,इस्राएल ,मेक्सिको , अरब राष्ट्रे आणि दक्षिण आफ्रिका इत्यादी देशांचा समावेश आहे.

Image by lee_kmp via Flickr

आज एकट्या महाराष्ट्र राज्यातील शेती उत्त्पन ४० हजार कोटी आहे मग सर्व देशाचे किती अब्ज्य कोटी असू शकते याचा अंदाज न बांधलेलाच बरा
तरीही आपले सरकार दुष्काळ निर्वानासाठी काय करत आहे असा प्रश्न पडतो
दुष्काळजन्य परिस्थिती आल्यानंतर फक्त धावाधाव केली जाते
दुष्काळ निवारण समितीची स्थापना , सर्व राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांच्या बैठका ,पाणीटंचाई साठीच्या मार्गदर्शक सूचना यांचे पेव फुटले जाते.
परंतु शेतकऱ्यांच्या हातातोंडाशी आलेला घास हा दुष्काळ हिसकावून घेतो त्याचे काय ?
यावर उपाय योजायला नकोत का ?

ऑस्ट्रीलीअन कौन्सिल ऑफ सायनटीफिक अन् इंडस्त्रियल रिसर्च ऑर्गनायजेशन यांनी नुकतेच जाहीर केले आहे कि त्यांनी केलेल्या उपाययोजनांमुळे ते १५ ते २० % पाणी दरवर्षी जास्त मिळवतात तसेच चीन ने केलेल्या उपाययोजनामुळे त्यांना ५० अब्ज्य घनमीटर पाणी मागील वर्षी अधिक मिळाले असून यातून ३६ हजार वैज्ञानिकांना काम हि मिळाले आहे.

दिवंगत मुख्यमंत्री राजशेखर रेड्डी यांनी आंध्रप्रदेश मधील १५ जिल्ह्यांची निवड करून तेथे दरवर्षी सतत पाऊस पाडण्याचा निर्णय आणि कार्यक्रम हाती घेतला होता त्यावेळी ते म्हणाले होते कि ‘ पर्जन्याच्या अभावामुळे पडणारा दुष्काळ आम्हाला इतिहास जमा करायचा असून आम्ही आंध्रप्रदेश मध्ये मागील वर्षी १० जिल्ह्यात १८ दक्षलक्ष्य घनफूट पाणी विविध उपाययोजना करून अधिक मिळवले आहे.
तंत्रज्ञ आणि वैज्ञानिकांनी चीकीस्तकपणे पर्जन्यारोपानाची तयारी करावी आणि राज्याचा विकास करावा ’
हे असेच संपूर्ण हिंदुस्तानमध्ये का होऊ शकत नाही ?

चीनमध्ये दरवर्षी गारांच्या पाऊसामुळे खूप नुकसान होते परंतु चीनने आता गारांचे रुपांतर पाऊसात करण्याचे तंत्र विकसित केल आहे.
मागील वर्षी आपण चीन मधील ऑलिम्पिकच्या वेळीही चीनचे या क्षेत्रातील तंत्रज्ञान पाहिले होते आठवते का ?
ऑलिम्पिकवर पाणी पडू नये म्हणून बीजिंगकडे येणारे पाऊसाचे ढग अलीकडेच पाऊस पाडून निकामी करण्याचे तंत्र त्यांनी अवगत केल्याचे त्यांनी जगाला दाखवून दिले होते.

आपल्या देशातील वैज्ञानिक आणि तंत्रज्ञ तसेच विकसित देह्साची मदत घेऊन आपण देशाची व राज्याची भौगोलिक परिस्थिती लक्षात घेऊन ढगांची DBZ क्षमता लक्षात घेऊन देशात भरपूर पाऊस पाडू शकतो (पाऊस पाडण्यासाठी ढगांची बाष्प कणांची DBZ क्षमता ४० असावी लागते )

जर ढगांतून नैसर्गिक पाऊस पडत नासेलतर त्यावर रासायनिक फवारणी करून पाऊस पाडता येऊ शकतो अशा ढगांची योग्य निवड अत्याधुनिक उपकरणांमुळे आता शक्य आहे फक्त त्यासाठी राजकीय इच्छाशक्ती आवश्यक आहे.

भूजल पातळी दरवर्षी १ ते ३ फुट खाली जात आहे हे कटू सत्य आहे
नद्या , नाले कोरड्या पडण्याची शक्यता, दुष्काळाचे सावट सतत देशावर असते अशावेळी सत्त्याधार्यांनी योग्यानियोजन करून पर्जन्यारोपानाचे महत्व जाणून त्यासाठी प्रामाणिक प्रयत्न केले पाहिजेत असे वाटते.